80 YEARS

22.05.2026

DHC-1 Chipmunk

80. Rocznica Oblotu

Samolot, na którym pół świata nauczyło się latać. Pierwszy projekt polskiego konstruktora na emigracji, który stał się globalną legendą lotnictwa.

Dlaczego 80-lecie ma znaczenie?

80 lat temu zaczęła się nowa epoka szkolenia pilotów. Chipmunk był pierwszym nowoczesnym, całkowicie metalowym samolotem szkolnym zaprojektowanym po II wojnie światowej.

Za projektem stał polski inżynier na emigracji – Wsiewołod Jakimiuk. Jego maszyna trafiła do dziesiątek szkół lotniczych i stała się pierwszym „prawdziwym” samolotem tysięcy pilotów wojskowych i cywilnych.

Dlatego ta rocznica to nie tylko data z historii techniki, ale też symbol początku marzeń o lataniu dla całego pokolenia pilotów.

22 maja 1946 r. pilot doświadczalny Pat Fillingham wylądował po pierwszym locie prototypu CF-DIO-X i powiedział tylko jedno zdanie: „We have a winner”. Od tego momentu legenda ruszyła z miejsca.

5 szybkich faktów o Chipmunku

Szkoła latania dla świata Chipmunk był podstawowym samolotem treningowym w wielu siłach powietrznych – setki pilotów zaczynało na nim swoją drogę do odrzutowców i samolotów liniowych.
Wciąż lata Mimo upływu dekad wciąż można zobaczyć Chipmunki na pokazach lotniczych i w prywatnych kolekcjach. To żywa, latająca historia.
Pełna akrobacja Maszyna od początku była zaprojektowana tak, by wybaczać błędy ucznia, a jednocześnie pozwalać na pętle, beczki i lot odwrócony.
Polska myśl techniczna na emigracji Projekt powstał w Kanadzie i Wielkiej Brytanii, ale jego DNA jest głęboko polskie – to kontynuacja tradycji myśliwców PZL z lat 30.
Metal zamiast płótna Chipmunk zastąpił wysłużone, drewniano–płócienne dwupłatowce. Dla wielu pilotów było to pierwsze spotkanie z „nowoczesnym” samolotem z metalu.
Blueprint Exploded View

Twórcy Legendy

Wsiewołod Jakimiuk
Główny KonstruktorPL / CAN

Wsiewołod Jakimiuk (1902–1991)

Wizjoner. Przed wojną stworzył słynny polski myśliwiec PZL P.11, który bronił nieba w 1939 roku. Po wojnie, na emigracji w Kanadzie, zarządowi de Havilland powiedział: "Zbudujcie dobry samolot szkolny, a sprzeda się sam". I miał rację. Chipmunk był jego "dzieckiem", które miało nauczyć latać tysiące nowych pilotów.

Pat Fillingham
Pilot OblatywaczUK

Pat Fillingham

Człowiek, który jako pierwszy oderwał tę maszynę od ziemi. 22 maja 1946 roku wsiadł do prototypu, nie wiedząc, jak zachowa się w powietrzu. Po 45 minutach wylądował z szerokim uśmiechem: "Mamy zwycięzcę". Jego jedyna uwaga dotyczyła trymera – mechanizmu stabilizującego lot.

The Polish Team
Zespół InżynierówPOLISH WING

Polska Grupa

Stępniewski, Korsak, Tarbczyński. Polscy inżynierowie, którzy po wojnie nie mogli wrócić do kraju. Ich zadaniem było zastąpienie przestarzałych, drewnianych dwupłatowców (Tiger Moth) nowoczesną, metalową maszyną. Pracowali pod presją czasu, by udowodnić światu, że polska myśl techniczna wciąż jest na najwyższym poziomie.

Tajne Archiwum

Szpieg w Berlinie

Od 1956 r. Chipmunki z bazy RAF Gatow wykonywały tajne misje fotograficzne nad Berlinem w ramach Operacji Schooner, przemianowanej później na Operację Nylon. Na każdej karcie zgłoszenia lotu Sowieci stemplowali: „Safety of Flight Not Guaranteed". Operacja trwała nieprzerwanie do 1990 roku.

Samolot Królów

Książę Filip (1952) ogłosił Chipmunka swoim ulubionym samolotem. Karol III uczył się latać na Chipmunku WP903 zwanym „Red Dragon", pod okiem instruktora Philipa Pinneya. Swój pierwszy solowy lot wykonał 14 stycznia 1969 r. na RAF Bassingbourn, po zaledwie 14,5 godziny szkolenia.

Super Chipmunk

Legenda akrobacji Art Scholl kupił swojego pierwszego Chipmunka (rejestracja N13Y) w 1963 r. i przerobił go w bestię: skrócił skrzydła, dodał chowane podwozie i zamontował silnik Lycoming. Przez 20 lat latał przed widownią 80 milionów ludzi. Nieraz towarzyszył mu pies o imieniu Aileron.

Cockpit Drawing

Co to za maszyna?

"The Poor Man's Spitfire"

Nie bez powodu piloci nazywają go "Spitfirem dla ubogich". To nie jest ociężała maszyna szkolna – to myśliwiec w miniaturze. Reaguje na każdą myśl pilota. Dzięki charakterystycznym brzechwom na krawędzi natarcia (stall strips), płatowiec "rozmawia" z lotnikiem, wyraźnie ostrzegając drganiami przed utratą siły nośnej. To ta szczerość i mechaniczna precyzja sprawiły, że był idealnym wstępem do świata prawdziwych myśliwców.

10.4 m Rozpiętość skrzydeł
(Tyle co duży autobus)
145 KM Silnik Gipsy Major
(Serce maszyny, słynące z niezawodności)
AKROBACJA Zdolny do pętli i beczek
(W pełni akrobacyjny)
190 km/h
103 kt Prędkość Przelotowa
220 km/h
119 kt Prędkość Maksymalna
450 km Zasięg Maksymalny
1 283 Wyprodukowanych sztuk
(Kanada, Wielka Brytania, Portugalia)
735 Chipmunk T.10
dla RAF (UK)
DHC-1 Instruments

Klasyczny kokpit – bez komputerów, tylko czysta mechanika.

Sprawdź Swoją Wiedzę

20 pytań z historii, techniki i legendarnych misji DHC-1 Chipmunk

DHC-1 CHIPMUNK
Quiz Wiedzy
Piloci · Historycy · Pasjonaci
20 pytań z historii, techniki i legendarnych misji DHC-1 Chipmunk. Odpowiedzi znajdziesz na tej stronie.
1 / 20
0
/ 20 poprawnych

Archiwum Zdjęć

Przesuń, aby zobaczyć historię

Archiwum Wideo

Latające Muzeum Polskich Sił Powietrznych 1940-1947

Latające Muzeum Polskich Sił Powietrznych 1940–1947 — zachowanie i utrzymanie autentycznych samolotów z II wojny światowej w sprawności lotnej.
polskieskrzydla.pl